Ασκήσεις για τον εγκέφαλο προστατεύουν έναντι της άνοιας

Μια σειρά ασκήσεων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή μας εκπαιδεύει να επεξεργαζόμαστε οπτικά τις πληροφορίες με μεγαλύτερη ταχύτητα.

Aπίστευτο όσο και αληθινό. Πρόσφατη μελέτη απέδειξε ότι ένα είδος γνωσιακής εξάσκησης μπορεί να αποτελέσει μια πολύ αποτελεσματική προστατευτική ασπίδα έναντι της γεροντικής άνοιας. Η ταχύρρυθμη εκγύμναση, μια σειρά ασκήσεων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, μας εκπαιδεύει να επεξεργαζόμαστε οπτικά τις πληροφορίες με μεγαλύτερη ταχύτητα. Ταυτόχρονα φαίνεται ότι καταγράφει καλύτερα αποτελέσματα από άλλους τύπους γνωσιακών γυμνασμάτων όπως είναι τα τεστ απομνημόνευσης και λογικής, αμφότερα ιδιαίτερα δημοφιλείς τρόποι εξάσκησης της σκέψης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 11 έως 14 ώρες του νέου τύπου ταχύρρυθμης εκγύμνασης μπορούν να περικόψουν τον κίνδυνο εμφάνισης γεροντικής άνοιας ακόμα και κατά 48%.

Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσιάστηκαν, πριν από μερικές ημέρες, στο διεθνές συνέδριο της Εταιρείας κατά του Αλτσχάιμερ που πραγματοποιήθηκε στο Τορόντο.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που αποδεικνύεται ότι μια παρέμβαση στον τομέα της συμπεριφοράς μπορεί να μειώσει τα ποσοστά εμφάνισης της άνοιας. Προηγούμενες μελέτες έδειξαν ότι και άλλες μορφές εξάσκησης του εγκεφάλου κατέληξαν σε βελτίωση των γνωσιακών διαδικασιών και ενίσχυσαν την ικανότητα πραγματοποίησης κάποιων καθημερινών εργασιών όπως, παραδείγματος χάρη, η προετοιμασία ενός γεύματος. Ωστόσο η ταχύρρυθμη εκγύμναση φαίνεται να τα κατάφερε καλύτερα από όλες τις άλλες ασκήσεις περιορίζοντας, μεταξύ άλλων, τα οδικά ατυχήματα και αποτρέποντας την επιδείνωση της υγείας.

Στη μελέτη, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης και από τα Εθνικά Ινστιτούτα Νοσηλευτικών Ερευνών, συμμετείχαν 2.832 υγιή άτομα ηλικίας από 65 έως 94 ετών σε διάφορα μέρη των ΗΠΑ. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες που πραγματοποιούσαν διαφορετικές γνωσιακές ασκήσεις και γυμνάσματα και σε μία ομάδα ελέγχου. Οι ασκήσεις απομνημόνευσης και λογικής πραγματοποιήθηκαν με τη βοήθεια ενός ειδικού και όπως αποδείχθηκε, δεν περιόρισαν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Τα μέλη της ομάδας που έκαναν ταχύρρυθμη εκγύμναση παρακολούθησαν δέκα εκπαιδευτικές συνεδρίες διάρκειας μιας ώρας, επί πέντε εβδομάδες, ενώ μπορούσαν να ζητήσουν και τη βοήθεια ειδικού. Κάποιοι επανέλαβαν την εξάσκηση έπειτα από ένα χρόνο και μετά την πάροδο τριών ετών.

Οπως διαπιστώθηκε, οι συμμετέχοντες που υποβλήθηκαν μόνο στην αρχική δεκάωρη εκπαίδευση διέτρεχαν κατά 48% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας την επόμενη δεκαετία. Ωστόσο τα στοιχεία αυτά θεωρούνται προκαταρκτικά, καθώς δεν έχουν δημοσιευθεί ακόμα σε κάποια ιατρική επιθεώρηση.

Οπως αναφέρει ενδεικτικά ο Γκλεν Σμιθ, πρόεδρος του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, δεν είναι σαφές κατά πόσον η ταχύρρυθμη εξάσκηση επηρεάζει τις νευροφυσιολογικές διαδικασίες που προκαλούν τη γεροντική άνοια. Ωστόσο το λιγότερο που κάνουν τέτοιου είδους ασκήσεις είναι ότι βοηθούν τους ανθρώπους να αποκτήσουν ανθεκτικότητα όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με εγκεφαλικές μεταβολές που μπορούν να καταλήξουν στην εμφάνιση άνοιας.

Ασκήσεις για γερή μνήμη

Ο Γκερτ Μίτρινγκ παίζει τους αριθμούς στα δάχτυλα. Φέτος ανακηρύχθηκε για ένατη φορά πρωταθλητής στους «νοερούς υπολογισμούς». Υπολογίζει μόνο με το νου τετραγωνικές ρίζες και παραγώγους.

Όπως εξομολογείται ο Γ. Μίτρινγκ, η επιτυχία στους νοερούς υπολογισμούς οφείλεται στους συνειρμούς του. Αυτοί του χάρισαν το χρυσό μετάλλιο στη 16η Ολυμπιάδα πνευματικών αθλημάτων του Λονδίνου. Σε συνέντευξή του στη DW υπογραμμίζει ότι η έφεση στους μαθηματικούς υπολογισμούς μπορεί να βοηθήσει, δεν είναι όμως απαραίτητη προϋπόθεση. «Θέλω να διαλύσω οποιαδήποτε σχετική προκατάληψη! Πρόκειται για κάτι που μπορεί να κάνει ο καθένας, δε χρειάζεται ταλέντο».

Ψωνίζοντας… συνειρμικά

Ο Μίτριγκ είναι σε θέση να πραγματοποιήσει πολύπλοκες αριθμητικές πράξεις μέσω συνειρμών. Ο Κρίστιαν Έλγκερ, καθηγητής Επιληπτολογίας στο πανεπιστήμιο της Βόννης, εξηγεί τον συνδυασμό απομνημόνευσης μέσω συνειρμών: «Το ιδανικό είναι να φέρνεις στο μυαλό σου συνδυαστικές εικόνες. Όταν για παράδειγμα κάνεις τα ψώνια για το σπίτι, να κλείνεις τα μάτια και να σκέφτεσαι ότι καθαρίζεις». ‘Όπως υποστηρίζει, με τον τρόπο αυτό θα θυμηθείς τι καθαριστικά χρειάζεσαι, ακόμη και αν έχεις ξεχάσει τη λίστα με τα ψώνια στο τραπέζι της κουζίνας.

Μαθήματα απομνημόνευσης από την αρχαία Ρώμη

Στις σχολές ρητορικής της αρχαίας Ρώμης εισήχθη η μέθοδος Λόκι από τον Κικέρωνα και τον Κοϊντιλιανό. Στη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούνταν συνειρμοί από το οικείο περιβάλλον για την απομνημόνευση και την ενθύμηση γεγονότων, με στόχο πάντα την καλύτερη δυνατή παρουσίαση του ρητορικού λόγου.

«Οι ρήτορες μπορούσαν να υποστηρίξουν τόσο καλά τις θέσεις τους δημόσια, καθώς έφτιαχναν στο μυαλό τους ήδη από πριν μία εικονική παρουσίαση βάσει οικείων συνειρμών. Χάρη σε αυτή ταξινομούσαν τελικά σε λογική σειρά τα επιχειρήματά τους», σημειώνει ο Κ. Έλγκερ.

Ξεκινώντας από την καθημερινότητα

Η κούραση, το κάπνισμα και το πέρασμα του χρόνου αποδυναμώνουν τη μνήμη. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να βελτιωθεί με σωστή διατροφή και γυμναστική. Σύμφωνα με τον καθηγητή Έλγκερ, πρέπει να δίνει κανείς περισσότερη προσοχή σε όσα συμβαίνουν γύρω του. Η λίστα για τα ψώνια μπορεί πάντα να βοηθήσει, αν δεν την ξεχάσουμε στο σπίτι, αλλά καλύτερα θα ήταν να προσπαθούμε μόνοι μας να θυμηθούμε τί είχαμε γράψει στη λίστα, επισημαίνει ο καθηγητής.

Ο Γ. Μίτρινγκ από την πλευρά του θεωρεί πως οι αστυνομικές ιστορίες, οι γρίφοι ή ακόμη και η εκμάθηση μίας ξένης γλώσσας μπορεί να βοηθήσει εκείνους που έχουν ασθενή μνήμη. Άλλωστε ο πρωταθλητής πιστεύει ότι δεν υπάρχουν περιορισμοί στις δυνατότητες απομνημόνευσης. Είναι στα χέρια του καθενός να δοκιμάσει μεθόδους και μικρά κόλπα... Αρκεί να το πάρει απόφαση.